De beelden gingen de afgelopen dagen de wereld over. Grote natuurbranden, duizenden evacuaties en uiteindelijk zelfs een nationale noodtoestand in Spanje. Begrijpelijk dat veel mensen die op vakantie zijn of binnenkort naar de Costa Blanca reizen zich afvragen: Moet ik mijn vakantie annuleren? Ben ik nog verzekerd? En hoe zit het eigenlijk met de brandweer in Spanje?

Voor veel Nederlanders roept de situatie bovendien een andere vraag op. Op sociale media wordt beweerd dat de Spaanse brandweer alleen bosbranden blust of zelfs woningen niet zou mogen binnengaan omdat het vrijwilligers zijn. Maar klopt dat wel?

Wij zochten het uit.

Waarom heeft Spanje de nationale noodtoestand uitgeroepen?

De Spaanse regering heeft voor het eerst een nationale noodtoestand (Nivel 3 de Protección Civil) afgekondigd vanwege de omvang van de natuurbranden. Dat gebeurde nadat meerdere grote branden tegelijkertijd uitbraken in de regio's Madrid en Ávila, waardoor de regionale hulpdiensten de coördinatie niet langer alleen konden uitvoeren.

Door de noodtoestand neemt de nationale overheid de leiding over de bestrijding van de branden. Ook kunnen extra middelen sneller worden ingezet, zoals de militaire noodhulpeenheid UME (Unidad Militar de Emergencias).

Belangrijk om te weten: de noodtoestand geldt niet voor heel Spanje als rampgebied. Het is vooral een bestuurlijke maatregel om de hulpverlening beter te coördineren.

Heeft dit gevolgen voor de Costa Blanca?

Voor inwoners en vakantiegangers in de Marina Alta, waaronder Jávea, Moraira, Benissa, Calpe en Denia, is er op dit moment geen reden tot paniek.

Dat betekent niet dat het risico op natuurbranden verdwenen is. Door de aanhoudende hitte, droogte en wind blijft de kans op bosbranden hoog. De autoriteiten kunnen daarom lokaal beperkingen opleggen, zoals een verbod op open vuur of het afsluiten van natuurgebieden.

Ben je nog verzekerd?

Ja, in de meeste gevallen wel.

Een nationale noodtoestand betekent niet automatisch dat je reisverzekering vervalt of dat je vakantie niet doorgaat.

Wel geldt:

• Wordt jouw vakantiebestemming daadwerkelijk getroffen door een natuurbrand of een verplichte evacuatie, dan kan een reis- of annuleringsverzekering onder bepaalde voorwaarden dekking bieden.
• Besluit je uit voorzorg zelf niet te vertrekken terwijl er geen officieel reisadvies geldt, dan is vergoeding meestal niet vanzelfsprekend.
• Controleer altijd de voorwaarden van je eigen verzekeraar.

Hoe werkt de Spaanse brandweer eigenlijk?

Hierover bestaan veel misverstanden.

Spanje heeft namelijk niet één landelijke brandweerorganisatie zoals veel mensen denken.

Afhankelijk van de regio kunnen verschillende diensten worden ingezet.

1. De reguliere brandweer (Bomberos)

Dit zijn de beroepsbrandweerlieden die verantwoordelijk zijn voor onder andere:

• woningbranden;
• verkeersongevallen;
• technische hulpverlening;
• reddingen;
• industriebranden.

In de provincie Alicante vallen zij onder het Consorcio Provincial de Bomberos de Alicante.

2. De bosbrandweer (Bomberos Forestales)

Daarnaast beschikt de regio Valencia over gespecialiseerde natuurbrandweerlieden.

Hun taak is het bestrijden van:

• bosbranden;
• natuurbranden;
• branden in berggebieden;
• branden aan de rand van woongebieden.

Zij werken vaak samen met blushelikopters en vliegtuigen.

3. De UME

Bij zeer grote rampen wordt de Unidad Militar de Emergencias (UME) ingezet.

Deze militaire eenheid beschikt over zwaar materieel, helikopters, logistiek en honderden extra hulpverleners en ondersteunt bij grote natuurbranden, overstromingen en andere nationale rampen.

Klopt het dat de brandweer woningen niet in mag?

Nee.

Dat verhaal duikt regelmatig op op sociale media, maar is onjuist.

Wanneer er een woningbrand is, gaat de reguliere brandweer uiteraard naar binnen om mensen te redden en de brand te bestrijden als dat verantwoord is. Net als in Nederland maken brandweerlieden voortdurend een risicoafweging: is een reddingsactie veilig genoeg of dreigt instortingsgevaar? Die professionele beoordeling bepaalt het optreden, niet een verbod om een gebouw te betreden.

De verwarring ontstaat waarschijnlijk doordat de Bomberos Forestales gespecialiseerd zijn in natuurbranden. Zij zijn niet de primaire hulpdienst voor een keuken- of woningbrand. Daarvoor wordt de reguliere brandweer ingezet.

Vrijwilligers? Ja, maar anders dan veel mensen denken

Ook hierover bestaan misverstanden.

Nederland kent juist een brandweer die grotendeels draait op vrijwillige brandweerlieden. Zij hebben dezelfde opleiding, bevoegdheden en taken als beroepsbrandweerlieden.

In Spanje zijn de meeste stedelijke brandweerkorpsen beroepskorpsen. In sommige gemeenten bestaan daarnaast vrijwillige ondersteunende korpsen, maar die vervangen de professionele brandweer niet.

Dat betekent dus ook dat de bewering "ze mogen huizen niet binnen omdat ze vrijwilligers zijn" simpelweg niet klopt.

Nederland en Spanje: verschillende uitdagingen

Het grootste verschil zit niet zozeer in de organisatie, maar in het type incidenten.

Nederland richt zich vooral op:

• woningbranden;
• industrie;
• waterongevallen;
• verkeersongevallen.

Spanje krijgt iedere zomer te maken met enorme natuurbranden waarbij:

• duizenden hectares bos kunnen afbranden;
• complete dorpen worden geëvacueerd;
• blusvliegtuigen en helikopters dagelijks worden ingezet;
• brandweerlieden soms dagen achter elkaar in moeilijk berggebied werken.

Juist daarom beschikt Spanje over gespecialiseerde bosbrandweereenheden die we in Nederland nauwelijks kennen.

Wat kun je zelf doen?

Woon je in Spanje of ben je hier op vakantie?

Dan is het verstandig om:

• lokale waarschuwingen van de autoriteiten te volgen;
• geen open vuur of barbecue te gebruiken waar dat verboden is;
• sigaretten nooit uit het autoraam te gooien;
• natuurgebieden direct te verlaten wanneer de hulpdiensten daarom vragen.

Conclusie

De nationale noodtoestand laat vooral zien hoe uitzonderlijk zwaar deze natuurbrandzomer is. Voor de meeste vakantiegangers aan de Costa Blanca verandert er op dit moment weinig, maar waakzaamheid blijft belangrijk.

En wat de brandweer betreft? Die verdient juist veel respect. Van beroepsbrandweerlieden en gespecialiseerde bosbrandweereenheden tot de militairen van de UME: duizenden hulpverleners werken dag en nacht onder extreme omstandigheden om mensenlevens, woningen en natuur te beschermen. De gedachte dat de Spaanse brandweer een woning niet zou mogen binnengaan omdat zij uit vrijwilligers bestaat, behoort dan ook naar het rijk der fabelen.